kultura i rozrywka

LASOWIAK ZNACZY GORSZY SORT?

LASOWIAK ZNACZY GORSZY SORT?

Wakacje sprzyjają różnego rodzaju wycieczkom w okolice Stalowej Woli. Jeżdżąc po okolicznych miejscowościach warto wiedzieć co nieco o tradycji i kulturze naszego regionu. Od dziesięcioleci przyzwyczailiśmy się do tego, że określenie Lasowiak, lasowiacki brzmi dumnie. Składa się na to i działanie zespołu “Lasowiacy” i nazwa sympatycznej restauracji “Lasowianka” i jeszcze wiele innych spraw przy których pojawia się określenie lasowiacki. Dzisiaj kojarzy się to miło. Tymczasem w przeszłości było inaczej. Dzisiaj nie nikt pewnie nie widzi żadnych różnic miedzy mieszkańcami powiedzmy Bojanowa i dajmy na to Pysznicy. Jest tak dopiero od kilkudziesięciu lat. Wcześniej, przez stulecia istniały między nimi zasadnicze różnice zarówno w stroju, mowie, czyli gwarze, obyczajach i innych elementach codziennego życia.

LASOWIACY CZY LESIACY A POSANIACY

Poza etnografami i historykami mało kto zdaje sobie sprawę, że jeszcze do lat pięćdziesiątych XX wieku określenie lasowiacki było synonimem biedy i zacofania. Nazwanie kogoś Lasowiakiem było obraźliwe. To tyle co w dzisiejszym języku powiedzieć o kimś wieśniak, a może jeszcze gorzej. Przypomnijmy, że na określenie ludności mieszkającej w widłach Wisły i Sanu wśród lasów Puszczy Sandomierskiej, wcześniej używano określenia Lesiacy i do dzisiaj w są naukowcy, którzy uważają je za prawidłowe. Mimo tego, że niedaleko puszczy znajdował się Sandomierz, przez wiele wieków jedno z ważniejszych miast w Polsce, to Puszcza Sandomierska pozostawała dzikim i mało dostępnym miejscem. Drogi, trakty, czy jak tam nazwać z Sandomierza do Rzeszowa przez puszczę albo jej skrajem powstały dopiero w XVIII wieku. Pewnie niewielu rodowitych stalowowolan ma świadomość, że miasto jest położone tylko częściowo w regionie określanym lasowiackim. Współcześnie granicę mniej więcej wyznacza ulica Ofiar Katynia. Za nią były lasy i teren Lasowiaków/Lesiaków. Do tego miejsca rozciągały się pola czy tereny wsi Pławo, która do regionu lasowiackiego nie należała. Pławiacy lub bardziej elegancko pławianie, zaliczani są do Posaniaków, razem z mieszkańcami takich miejscowości jak Przędzel, Rudnik, Racławice, Nisko, Malce, Swoły, Bykówka (obecny Ozet i ciekawe czy były prezydent Stalowej Woli wie, że on bardziej Posaniak z Bykówki niż stalowaik z Ozetu?), Rozwadów, Charzewice, Pilchów, Turbia, Zbydniów i tak do ujścia Sanu. Do Posaniaków zalicza się również mieszkańców miejscowości po wschodniej stronie Sanu, więc Zarzecza, Kłyżowa, Pysznicy, Jastkowic i Brandwicy.

POSANIACY I LASOWIACY, CZYLI LEPSZY I GORSZY SORT

Przez wieki różnica między Posaniakmi a Lasowiakami była taka jak miedzy ludami z nad rzek, które stworzyły cywilizację, a ludami z puszcz i dżungli, które pozostawały daleko w rozwoju pod każdym względem. Większość lasów w Puszczy Sandomierskiej rośnie na bardzo słabych, piaszczystych glebach. Dobrze obrazuje to do dzisiaj funkcjonujące w regionie powiedzenie, że tutaj to tylko laski, piaski i karaski. Wsie bliżej Sanu miały nie tylko lepszą ziemię, bo trochę madów rzecznych, ale przede wszystkim w miarę spławna rzekę, która była i oknem i drogą w świat. Nie potrzeba było wieków, żeby między Lasowiakami a Posaniakami powstały duże różnice w zamożności. W XIX wieku te tereny lasowiackie uznawane były za jedne z najbiedniejszych na ziemiach polskich. Porównywano je ze skrajną nędzą Polesia. Świadczy o tym między innymi fakt, że szersze wykorzystanie żelaznych narzędzi na przykład pługów i bron, w pełni upowszechniło się pod koniec XIX wieku. Marne gleby, prymitywny sposób uprawy i zamkniecie na świat zewnętrzny sprawiał, że głód na przednówku był wśród Lasowiaków niemal powszechny. Z kolei Posaniacy z których wielu było flisakami miało kontakt z miastami mniejszymi  i większymi przez San. Tam zarabiali, kupowali bardziej przetworzone towary od ubrań po maszyny rolnicze. Trudno to sobie wyobrazić, ale Lasowiacy okazję na sprzedaż swoich wyrobów (koszyków, drewnianych zabawek) mieli tylko podczas targów i jarmarków. Te wszystkie różnice spowodowały, że Posaniacy w stosunku do Lasowiaków uważali się za lepszy sort.  A co z tego wynikało i kto do dzisiaj uważa się na tym tle za lepszy sort następnym razem.

Weronika Przestój

Kliknij aby dodać komentarz

Zostaw komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

kultura i rozrywka

Więcej w kultura i rozrywka

???

Impreza listopadowa “Dzień Postaci z Bajek”

stw24.pl9 listopada 2018
Policja2

Wypadek na ulicy Staszica

stw24.pl25 października 2018
NZC interuytghg

Noc z Coolturką

stw24.pl15 października 2018
DSC08016

W MBP wykuwają pokolenia czytelników

stw24.pl28 września 2018
plakat_1.1

Spotkanie autorskie z Tomaszem Sudołem

stw24.pl13 września 2018
do druku_MMM_B2_PLAKAT.cdr

Mobilne Muzeum Multimedialne w Stalowej Woli

stw24.pl6 września 2018
1452 stefan

Przeczytamy „Przedwiośnie” w bibliotece

stw24.pl30 sierpnia 2018
delay of speech

Świat zmysłów – nowa, interaktywna wystawa w Muzeum Regionalnym w Stalowej Woli

stw24.pl20 sierpnia 2018
jarocin 2.0

Już jutro “Spotkania Rodzinne” w Jarocinie

stw24.pl10 sierpnia 2018

Kontakt

Redakcja
tel. 500 173 067
e-mail: redakcja@stw24.pl

Reklama
tel. 514 709 109
e-mail: biuro@stw24.pl

Szybki kontakt
tel. 570 224 700
e-mail: kontakt@stw24.pl

Copyright © STW24.pl