kultura i rozrywka

LASOWIAK ZNACZY GORSZY SORT?

LASOWIAK ZNACZY GORSZY SORT?

Wakacje sprzyjają różnego rodzaju wycieczkom w okolice Stalowej Woli. Jeżdżąc po okolicznych miejscowościach warto wiedzieć co nieco o tradycji i kulturze naszego regionu. Od dziesięcioleci przyzwyczailiśmy się do tego, że określenie Lasowiak, lasowiacki brzmi dumnie. Składa się na to i działanie zespołu „Lasowiacy” i nazwa sympatycznej restauracji „Lasowianka” i jeszcze wiele innych spraw przy których pojawia się określenie lasowiacki. Dzisiaj kojarzy się to miło. Tymczasem w przeszłości było inaczej. Dzisiaj nie nikt pewnie nie widzi żadnych różnic miedzy mieszkańcami powiedzmy Bojanowa i dajmy na to Pysznicy. Jest tak dopiero od kilkudziesięciu lat. Wcześniej, przez stulecia istniały między nimi zasadnicze różnice zarówno w stroju, mowie, czyli gwarze, obyczajach i innych elementach codziennego życia.

LASOWIACY CZY LESIACY A POSANIACY

Poza etnografami i historykami mało kto zdaje sobie sprawę, że jeszcze do lat pięćdziesiątych XX wieku określenie lasowiacki było synonimem biedy i zacofania. Nazwanie kogoś Lasowiakiem było obraźliwe. To tyle co w dzisiejszym języku powiedzieć o kimś wieśniak, a może jeszcze gorzej. Przypomnijmy, że na określenie ludności mieszkającej w widłach Wisły i Sanu wśród lasów Puszczy Sandomierskiej, wcześniej używano określenia Lesiacy i do dzisiaj w są naukowcy, którzy uważają je za prawidłowe. Mimo tego, że niedaleko puszczy znajdował się Sandomierz, przez wiele wieków jedno z ważniejszych miast w Polsce, to Puszcza Sandomierska pozostawała dzikim i mało dostępnym miejscem. Drogi, trakty, czy jak tam nazwać z Sandomierza do Rzeszowa przez puszczę albo jej skrajem powstały dopiero w XVIII wieku. Pewnie niewielu rodowitych stalowowolan ma świadomość, że miasto jest położone tylko częściowo w regionie określanym lasowiackim. Współcześnie granicę mniej więcej wyznacza ulica Ofiar Katynia. Za nią były lasy i teren Lasowiaków/Lesiaków. Do tego miejsca rozciągały się pola czy tereny wsi Pławo, która do regionu lasowiackiego nie należała. Pławiacy lub bardziej elegancko pławianie, zaliczani są do Posaniaków, razem z mieszkańcami takich miejscowości jak Przędzel, Rudnik, Racławice, Nisko, Malce, Swoły, Bykówka (obecny Ozet i ciekawe czy były prezydent Stalowej Woli wie, że on bardziej Posaniak z Bykówki niż stalowaik z Ozetu?), Rozwadów, Charzewice, Pilchów, Turbia, Zbydniów i tak do ujścia Sanu. Do Posaniaków zalicza się również mieszkańców miejscowości po wschodniej stronie Sanu, więc Zarzecza, Kłyżowa, Pysznicy, Jastkowic i Brandwicy.

POSANIACY I LASOWIACY, CZYLI LEPSZY I GORSZY SORT

Przez wieki różnica między Posaniakmi a Lasowiakami była taka jak miedzy ludami z nad rzek, które stworzyły cywilizację, a ludami z puszcz i dżungli, które pozostawały daleko w rozwoju pod każdym względem. Większość lasów w Puszczy Sandomierskiej rośnie na bardzo słabych, piaszczystych glebach. Dobrze obrazuje to do dzisiaj funkcjonujące w regionie powiedzenie, że tutaj to tylko laski, piaski i karaski. Wsie bliżej Sanu miały nie tylko lepszą ziemię, bo trochę madów rzecznych, ale przede wszystkim w miarę spławna rzekę, która była i oknem i drogą w świat. Nie potrzeba było wieków, żeby między Lasowiakami a Posaniakami powstały duże różnice w zamożności. W XIX wieku te tereny lasowiackie uznawane były za jedne z najbiedniejszych na ziemiach polskich. Porównywano je ze skrajną nędzą Polesia. Świadczy o tym między innymi fakt, że szersze wykorzystanie żelaznych narzędzi na przykład pługów i bron, w pełni upowszechniło się pod koniec XIX wieku. Marne gleby, prymitywny sposób uprawy i zamkniecie na świat zewnętrzny sprawiał, że głód na przednówku był wśród Lasowiaków niemal powszechny. Z kolei Posaniacy z których wielu było flisakami miało kontakt z miastami mniejszymi  i większymi przez San. Tam zarabiali, kupowali bardziej przetworzone towary od ubrań po maszyny rolnicze. Trudno to sobie wyobrazić, ale Lasowiacy okazję na sprzedaż swoich wyrobów (koszyków, drewnianych zabawek) mieli tylko podczas targów i jarmarków. Te wszystkie różnice spowodowały, że Posaniacy w stosunku do Lasowiaków uważali się za lepszy sort.  A co z tego wynikało i kto do dzisiaj uważa się na tym tle za lepszy sort następnym razem.

Weronika Przestój

Kliknij aby dodać komentarz

Zostaw komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

kultura i rozrywka

Więcej w kultura i rozrywka

Zrób badanie .Chroń siebie i rodzinę.

stw24.pl2 listopada 2021

Podsumowanie Inicjatywy „Kobiety z Fabrycznego contra COVID-19”

stw24.pl29 października 2021

Bezpłatna komunikacja miejska dowiezie na cmentarze

stw24.pl29 października 2021

Ekslibris w świecie gwiazd, planet i robotów – znamy laureatów konkursu w MBP!

stw24.pl29 października 2021

Gmina Zaleszany – Zamień krwinki na ozdoby z choinki !

stw24.pl29 października 2021

Ekslibris w świecie gwiazd, planet i robotów – znamy laureatów konkursu w MBP!

stw24.pl29 października 2021

Konkurs na Tydzień Bibliotek 2021 rozstrzygnięty – I miejsce dla MBP!

stw24.pl29 października 2021

Lubisz rysować? Lubisz malować? – zapraszamy do Akademii sztuki w MBP

stw24.pl26 października 2021

Pamięć o tragicznie zamordowanych nie zginie

stw24.pl25 października 2021